Sosnowate (Pinaceae)

Sosnowate (Pinaceae) — iglaste filary lasów i ogrodów

Pinaceae to fundament leśnictwa półkuli północnej. W Polsce sosny i świerki stanowią podstawę większości lasów gospodarczych — sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) to najpopularniejsze drzewo leśne kraju. W ogrodnictwie Pinaceae dostarczają iglastych akcentów całorocznych — przez 365 dni w roku drzewo sosnowate wygląda tak samo, stanowi „szkielet" ogrodu, cokolwiek robią rośliny liściaste. Rodzina liczy około 250 gatunków i dzieli się na kilka ważnych rodzajów: Pinus (sosny), Picea (świerki), Abies (jodły), Larix (modrzewie — jedyne iglaste z tej rodziny gubiące igły na zimę!), Pseudotsuga (daglezja), Cedrus (cedry). Cechą rodziny są igły (długie u sosen, krótsze u świerków i jodeł) i szyszki zdrewniałe z nasionami.

Najważniejsi przedstawiciele rodziny

Paleta jest bogata:

• Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) — rodzima, odporna, długowieczna.
• Sosna górska (P. mugo) — karłowe odmiany do skalniaków.
• Sosna wejmutka (P. strobus) — amerykańska, miękkie igły w pęczkach po 5.
• Świerk pospolity (Picea abies) — klasyczny świerk leśny, choinka.
• Świerk kłujący (P. pungens) — „srebrny" świerk, popularne odmiany błękitne.
• Jodła pospolita (Abies alba) — rodzima, trudniejsza w uprawie.
• Modrzew europejski (Larix decidua) — gubi igły na zimę, jesienią żółknie.

Sosnowate w ogrodzie — o czym pamiętać

Pierwsza zasada — rozmiar. Gatunki typowe (sosny, świerki, jodły leśne) to drzewa 20–40 metrowe, z głębokim systemem korzeniowym. Do małego ogrodu nie pasują klasyczne odmiany — trzeba wybierać karłowe, kolumnowe lub krzaczaste formy. „Mały ogród = mały iglak". Druga zasada — sosnowate zakwaszają glebę. Pod iglakami gleba z czasem staje się kwaśna (pH 4–5), co wyklucza wiele roślin liściastych. Pod sosną lub świerkiem nie posadzisz większości bylin — ale znakomicie rosną tam wrzosowate (rododendrony, azalie, borówki). Nie traktuj tego jako minus, tylko jako cechę. Trzecia zasada — cięcie ostrożnie. Większość Pinaceae nie odrasta z „nagiego" drewna. Jeśli przytniesz sosnę lub świerka za głęboko, w starą, bezigłową partię drzewa — nie odrośnie nigdy. Tnij tylko młode, zielone przyrosty. Czwarta zasada — świerk kłujący „błękitny" potrzebuje słońca. W cieniu traci błękitny nalot i wygląda jak „zwykły świerk". Sadź w pełnym słońcu. Piąta zasada — modrzew jako wyjątek. Modrzewie gubią igły na zimę (są iglaste, ale nie zimozielone). Jesienią przebarwiają się na złoty kolor — spektakularnie. Dla kogoś, kto chce iglak, ale lubi zmienność sezonową, modrzew to idealny wybór. Szósta zasada — choroby. Sosnowate mają swoje choroby — skrętaka sosny, opieńkę świerkową, suchą zgniliznę jodły. W monokulturowych nasadzeniach (cały ogród ze świerków) problemy są większe niż w zróżnicowanych. Mieszaj gatunki.